Επενδύσεις: Πώς να ξεκινήσεις σωστά
#WTF_Basics
Στο προηγούμενο άρθρο της σειράς What The Finance #Basics είδαμε, με απλά λόγια, τι είναι μία επένδυση: δεσμεύεις χρήματα σήμερα με την προσδοκία -όχι την εγγύηση- να σου αποδώσουν στο μέλλον. Ωραία η θεωρία. Αλλά κάπου εκεί έρχεται και η επόμενη, πολύ πιο πρακτική ερώτηση: «Πώς ξεκινάει κανείς;»
Αν ψάχνεις για επένδυση ως junior το πιθανότερο είναι ότι έχεις ήδη πέσει πάνω σε δύο άκρα: είτε σε εκτεταμένους πρακτικούς οδηγούς ή/και βιβλία επενδύσεων, όπου η εκτεταμένη ανάλυση δεν είναι αυτό που θα λέγαμε φιλική για ανθρώπους που τώρα μαθαίνουν, είτε σε «ειδικούς» που βιάζονται πολύ να σου ανοίξουν επενδυτικό λογαριασμό, αποκαλύπτοντας συγχρόνως τα μυστικά των επιτυχημένων επενδύσεων, στην πλατφόρμα που ενδεχομένως τους πληρώνει προμήθεια.
Στη Snappi πιστεύουμε ότι η σωστή διαχείριση των χρημάτων είναι όντως δύσκολη και συγχρόνως εφικτή, και ότι για μία ορθολογική επένδυση δεν χρειάζεται ούτε πτυχίο χρηματοοικονομικών ούτε χιλιάδες ευρώ. Χρειάζονται όμως κάποια σωστά βήματα στη σειρά.
Πριν – επενδύσεις έστω και 1€: η βάση
Το πιο συχνό λάθος, τουλάχιστον για τους περισσότερους, δεν είναι ότι διαλέγουν «λάθος» επένδυση. Είναι ότι επενδύουν βιαστικά πριν κατοχυρώσουν τα βασικά.
Δύο πράγματα προηγούνται πάντα:
1. Ξεφορτώσου τα «ακριβά» χρέη
Αν πληρώνεις τόκους 10-20% σε πιστωτική κάρτα, καμία ρεαλιστική επένδυση δεν πρόκειται να σου αποδίδει σταθερά τόσο ώστε να αποπληρώνεις με συνέπεια. Η εξόφληση ενός χρέους είναι, μαθηματικά, η καλύτερη «απόδοση» που μπορείς να εξασφαλίσεις -και μάλιστα εγγυημένη, πράγμα σπανιότατο στα χρηματοοικονομικά. Χρέη με χαμηλό επιτόκιο (π.χ. ένα στεγαστικό δάνειο) είναι διαφορετική συζήτηση, οι κάρτες και τα καταναλωτικά δάνεια, όμως, προηγούνται.
2. Χτίσε ταμείο έκτακτης ανάγκης
Ίσως η πιο σημαντική κίνηση, πριν επενδύσεις σε οτιδήποτε, είναι να βάλεις στην άκρη 2-4 μισθούς (ή όποιο άλλο ποσό μπορείς), σε λογαριασμό με άμεση πρόσβαση (όχι σε προθεσμιακό για παράδειγμα). Αυτό το «μαξιλάρι» είναι που σου επιτρέπει να μην αγγίξεις τις επενδύσεις σου όταν χαλάσει το αμάξι, όταν χαθεί μια δουλειά ή αν προκύψει κάτι απρόοπτο. Χωρίς αυτό, η πρώτη ατυχία θα σε αναγκάσει να πουλήσεις -πιθανότατα την πιο λάθος στιγμή (η λεγόμενη ρευστοποίηση). Αυτό το ταμείο έκτακτης ανάγκης επιτρέπει να εφαρμόσουμε αυτό που στα οικονομικά ονομάζεται “εξομάλυνση της αποστροφής στις ζημίες”. Με άλλα λόγια, μας επιτρέπει να έχουμε ένα ασφαλές συμπεριφορικό “καταφύγιο” όταν τα πράγματα δεν πηγαίνουν όπως τα περιμένουμε και τότε η ανησυχία και η αγωνία μας συσσωρεύονται.
Τα 6 βήματα για να ξεκινήσεις να επενδύεις
Βήμα 1: Όρισε τον στόχο και τον χρονικό σου ορίζοντα
Το «θέλω να βγάλω λεφτά» δεν είναι στόχος, είναι ευχή. Στόχος είναι: «θέλω προκαταβολή για αγορά σπιτιού σε 8 χρόνια» ή «χτίζω κάτι για τη σύνταξή μου σε βάθος 30ετίας». Ο χρονικός ορίζοντας (πότε θα χρειαστείς τα χρήματα) καθορίζει σχεδόν τα πάντα: όσο πιο μακριά ο στόχος, τόσο περισσότερες διακυμάνσεις αντέχει το πλάνο σου και τόσο περισσότερο δουλεύει για σένα ο ανατοκισμός που γνωρίσαμε στο πρώτο άρθρο. Θυμήσου, θέλουμε ο χρόνος να είναι σύμμαχος.
Βήμα 2: Γνώρισε το προφίλ ρίσκου σου
Εδώ οι οικονομολόγοι ξεχωρίζουν δύο έννοιες που συχνά μπερδεύονται. Η ανοχή στον κίνδυνο είναι ψυχολογική: πόση πτώση στις αξίες των περιουσιακών στοιχείων που διακρατάς αντέχεις να βλέπεις χωρίς να πανικοβάλλεσαι; Η ικανότητα ανάληψης κινδύνου είναι αντικειμενική: πόση πτώση αντέχει η τσέπη σου, με βάση εισόδημα, τις υποχρεώσεις και τον ορίζοντα που έχεις θέσει; Κάνε στον εαυτό σου το εξής απλό τεστ: αν το χαρτοφυλάκιό σου αύριο μειωνόταν 20% σε συνολική αξία, θα πουλούσες πανικόβλητος, θα περίμενες να δεις πως θα εξελιχθεί, ή θα αγόραζες επιπλέον περιουσιακό στοιχεία; Η ειλικρινής απάντηση λέει πολλά για το πως αντιμετωπίζεις δυσμενείς καταστάσεις.
Βήμα 3: Αποφάσισε το ποσό -και ναι, μπορεί να είναι μικρό
Δεν χρειάζεσαι 10.000€ για να ξεκινήσεις. Χρειάζεσαι ένα ποσό που μπορείς να διαθέτεις σταθερά, έστω για παράδειγμα, 50€ ή 100€ τον μήνα -χωρίς να πειράζεις το ταμείο ανάγκης και χωρίς να αλλάζει η ζωή σου. Η στρατηγική της δέσμευσης του όποιου ποσού που σε δυσχεραίνει, είναι βέβαιο ότι δεν θα μακροημερεύσει. Η συνέπεια και η πραότητα νικάνε το μέγεθος: μικρά και τακτικά ποσά, σε βάθος χρόνου, μπορούν να χτίσουν περισσότερα από ένα μεγάλο ποσό που μπήκε μία φορά και με άγχος.
Βήμα 4: Διάλεξε πλατφόρμα με κριτήρια, όχι με διαφημίσεις
Για να επενδύσεις χρειάζεσαι έναν επενδυτικό λογαριασμό σε πάροχο επενδυτικών υπηρεσιών όπως για παράδειγμα σε κάποιον χρηματιστή, σε χρηματιστηριακή πλατφόρμα (broker), σε διαχειριστή χαρτοφυλακίων (asset manager). Ποια είναι τα βασικά σημεία που πρέπει να προσέξεις: α) εποπτεία από αρχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε) (αναζήτησε την άδεια λειτουργίας, είναι δημόσια πληροφορία), β) κόστη συναλλαγών, ή/και κόστη φύλαξης, ή/και κόστη διαχείρισης και τυχόν πάγιες χρεώσεις -τα κόστη είναι ο αθόρυβος εχθρός της απόδοσης, γ) αν προσφέρει τα προϊόντα που σε ενδιαφέρουν (π.χ. ETF UCITS, τα «ευρωπαϊκών προδιαγραφών» ETF), και δ) πόσο κατανοητή σου είναι η λειτουργία της εφαρμογής στην περίπτωση πρόσβασης σε πλατφόρμα. Αφιέρωσε χρόνο στο να συγκρίνεις τις διάφορες πλατφόρμες -αποδίδει περισσότερο από όσο νομίζεις.
Βήμα 5: Κάνε την πρώτη σου επένδυση απλή
Για τους περισσότερους juniors, η φυσική αφετηρία είναι ένα ευρέως διαφοροποιημένο ETF -το «έτοιμο καλάθι» με εκατοντάδες μετοχές, που είδαμε στο πρώτο άρθρο. Αυτό διότι με μία κίνηση παίρνεις διαφοροποίηση η οποία μειώνει τον κίνδυνο απωλειών. Η επιλογή μεμονωμένων μετοχών είναι σαν να ποντάρει κάποιος σε μεμονωμένους παίκτες, ενώ το ETF είναι σαν να ποντάρει κανείς σε όλο το πρωτάθλημα. (Πλήρες άρθρο για τα ETF έρχεται σύντομα στη σειρά WTF).
Βήμα 6: Αυτοματοποίησε
Όρισε μια σταθερή μηνιαία «δόση» προς την επένδυσή σου, ιδανικά με αυτόματη και επαναλαμβανόμενη εντολή. Εκταμιεύοντας τακτικά το ίδιο, ακόμη και μικρό ποσό, αγοράζεις περισσότερα μερίδια (τεμάχια) όταν οι τιμές είναι χαμηλά και λιγότερα όταν είναι ψηλά -και κυρίως, βγάζεις το συναίσθημα (συνήθως το άγχος) από την εξίσωση. Ένα απλοποιημένο παράδειγμα με σταθερή μέση απόδοση: 100€ τον μήνα επί 10 χρόνια είναι 12.000€ δικές σου καταθέσεις, με μέση ετήσια απόδοση 7%, το χαρτοφυλάκιο φτάνει περίπου στις 17.300€. Η διαφορά δεν ήρθε από κάποιο ταλέντο -ήρθε από τη συνέπεια και τον χρόνο. (Και όπως πάντα: οι πραγματικές αποδόσεις δεν είναι σταθερές, ούτε εγγυημένες, και μπορεί να είναι ακόμη και αρνητικές).
Τα 6 πιο συχνά λάθη των juniors
Περιμένεις την «τέλεια στιγμή».
Η αγορά δεν στέλνει πρόσκληση. Ιστορικά, ο χρόνος του να είσαι μέσα στην αγορά (έχεις χαρτοφυλάκιο επενδύσεων) έχει αποδειχθεί πολύ πιο καθοριστικός από το «τέλειο σημείο εισόδου» -που ούτε οι επαγγελματίες δεν πετυχαίνουν συστηματικά.
Επενδύεις λεφτά που θα χρειαστείς σύντομα.
Λεφτά για τα επόμενα 1-2 χρόνια ή το ταμείο ανάγκης, είναι αποκλειστικά και μόνο για αποταμίευση και όχι για επένδυση.
Κοιτάς το χαρτοφυλάκιο σου κάθε μέρα.
Οι καθημερινές διακυμάνσεις είναι θόρυβος, άρα αγωνία. Όσο πιο συχνά κοιτάς, τόσο πιο πιθανό να κάνεις κάποια κίνηση πανικού (το αποτέλεσμα του φόβου) -και ο πανικός οδηγεί συνήθως σε ξεπούλημα.
Ακολουθείς το hype.
Αν το ακούς παντού επειδή «ανεβαίνει», μάλλον έφτασες αργά. Θυμήσου τους γκουρού του TikTok από το πρώτο άρθρο: όποιος τάζει σίγουρα και γρήγορα κέρδη, ή κάτι κρύβει ή είναι παντελώς αδαής.
Βάζεις όλα τα αυγά σε ένα καλάθι.
Μία μετοχή, όσο «σίγουρη» κι αν φαίνεται, είναι συγκέντρωση κινδύνου. Η διαφοροποίηση δεν είναι πολυτέλεια, είναι η πρώτη γραμμή άμυνας.
Δεν κατανοούν πλήρως
εκείνα τα περιουσιακά στοιχεία στα οποία επενδύουν. Το πιο σύνηθες παράδειγμα είναι ο χώρος των κρυπτονομισμάτων. Ελάχιστοι κατανοούν την τεχνολογία πάνω στην οποία αυτά τα “νομίσματα” εδράζονται.
Μίνι λεξιλόγιο για να μη χάνεσαι
Χαρτοφυλάκιο:
το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων (τίτλοι) στα οποία έχεις επενδύσει -το «καλάθι» σου. (Και ναι, η λέξη βγαίνει από το χαρτί + φυλάσσω: εκεί που «φυλάς τα χαρτιά» σου, δηλαδή τους τίτλους σου).
Μετοχή:
μικρό κομμάτι ιδιοκτησίας σε μια εταιρεία.
Ομόλογο:
δανείζεις χρήματα σε ένα κράτος ή μία εταιρεία και εισπράττεις τόκο.
ETF:
έτοιμο «καλάθι» πολλών μετοχών ή ομολόγων, με άμεση διαφοροποίηση.
Διαφοροποίηση:
μοιράζεις τα χρήματά σου σε πολλές επενδύσεις για να μην εξαρτάσαι από μία.
Χρονικός ορίζοντας:
πότε υπολογίζεις να χρειαστείς τα χρήματα.
Ανοχή στον κίνδυνο:
πόση διακύμανση αντέχεις ψυχολογικά χωρίς να πανικοβάλλεσαι.
Ρευστότητα:
πόσο εύκολα και γρήγορα μία επένδυση γίνεται ξανά μετρητά. Με άλλα λόγια πόσο εύκολα μπορείς να βγάλεις κάτι για πώληση και να βρεις αγοραστή.
Συμπέρασμα: το δύσκολο δεν είναι το «πώς» -είναι το να κάνεις το πρώτο βήμα
Μία επένδυση δεν είναι το κυνήγι της «μαγικής» ευκαιρίας. Είναι μια σειρά από απλά, βαρετά σχεδόν βήματα: μείωση υπαρχόντων χρεών, αυξανόμενο ταμείο ανάγκης, στόχος, προφίλ ρίσκου, μικρά και σταθερά ποσά, διαφοροποίηση, υπομονή. Το παράδοξο; Όσο πιο βαρετή είναι η στρατηγική σου, τόσο πιο συναρπαστικά τείνουν να είναι τα αποτελέσματά της. Ξεκίνα με μικρά ποσά, μείνε συνεπής, και άσε τον χρόνο -τον μεγάλο σύμμαχο που γνωρίσαμε στο πρώτο άρθρο- να κάνει τη δουλειά του.
📌 Συχνές Ερωτήσεις
Πόσα χρήματα χρειάζομαι για να ξεκινήσω να επενδύω; Λιγότερα απ’ όσα νομίζεις. Με τις σύγχρονες πλατφόρμες ξεκινάς συνήθως με ένα αρχικό ποσό (π.χ. 100€) και συνεχίζεις (επανεπενδύεις) με 50-100€ τον μήνα. Η συνέπεια μετράει περισσότερο από το αρχικό ποσό.
Πότε είναι η κατάλληλη στιγμή να ξεκινήσω; Όταν έχεις τη βάση: χωρίς σημαντικά χρέη και με ταμείο έκτακτης ανάγκης στην άκρη. Από εκεί και πέρα, το να περιμένεις την «τέλεια στιγμή» για να ξεκινήσεις συνήθως κοστίζει περισσότερο απ’ όσο αποδίδει.
Είναι αργά για να ξεκινήσω; Καθόλου. Ο ανατοκισμός δουλεύει καλύτερα όσο νωρίτερα ξεκινήσεις, αλλά «νωρίτερα» σημαίνει απλώς: νωρίτερα από το να μην ξεκινήσεις ποτέ. Είτε βραχυπρόθεσμος είτε μακροπρόθεσμος επενδυτικός ορίζοντας, μπορεί να προσφέρει σημαντικές δυνατότητες ανάπτυξης στην επένδυσή σου.
Οι συντάκτες
Η Άντζελα Κατωπόδη είναι Head of Investment Products & Operations στη Snappi, με πολυετή εμπειρία στον τραπεζικό κλάδο και εξειδίκευση στην ανάπτυξη επενδυτικών προϊόντων & υπηρεσιών, καθώς και στις λειτουργικές διαδικασίες. Στόχος της να εμπνεύσει περισσότερους ανθρώπους να ανακαλύψουν και να κατανοήσουν το χώρο των επενδύσεων.
Ο Δρ Γιώργος Τσομίδης είναι ακαδημαϊκός και βασικός σύμβουλος του Snappi FinTech & AI Lab. Τον ενδιαφέρει να μετατρέπει σύνθετες χρηματοοικονομικές έννοιες σε απλές, για το ευρύ κοινό.
Disclaimer: Το παρόν άρθρο δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση επενδυτική συμβουλή. Έχει αποκλειστικά εκπαιδευτικό και ενημερωτικό χαρακτήρα. Κάθε επενδυτική απόφαση εμπεριέχει ρίσκο και θα πρέπει να λαμβάνεται μετά από δική σου εκτεταμένη έρευνα ή/και συμβουλή πιστοποιημένου επαγγελματία.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
